10 sene önce bugün – Ankara

Dile kolay, tam 10 yıl! 10 yıl önce mezun olduğum günü dün gibi hatırlıyorum, çünkü dün 10. yıl töreni için Odtü’deydim ve o günler bir bir aklıma geldi.

Mezuniyet sonrası ilk yaptığım iş CV hazırlamaktı ve başvurular yapmaktı. Kendi işimi kurma gibi bir hayalim yoktu. Zaten mezunların büyük çoğunluğunun tek derdi iyi bir şirkete girmek oluyor ki ben de öyle yaptım ve aynı senenin Ekim ayında Ericsson Türkiye’de çalışmaya başladım. İyi ki de Ericsson’da işe başlamışım çünkü bende şöyle bir izlenim oluştu. İlk işiniz sizin bütün kariyerinizde derin izler bırakıyor. Kariyeriniz için “ağaç yaş iken eğilir” atasözündeki gibi yaş olduğu dönem iş hayatınızdaki ilk yıllarınıza denk geliyor. Ericsson’da yeni fikirlerin kuluçka ortamını temsil eden Crea- World / Mobility World inovasyon ve girişimcilik kavramlarının yavaş yavaş beni ele geçirmesine ve bunun ileride tüm iş hayatımın temelleri olacağına dair ipuçları veriyormuş fakat o günlerde bunu görmem imkansızdı tabi

10 yılın özetini geçersem; Hiç bir gün pazartesilerden nefret etmedim, zaten kendime de “Eğer bir gün pazartesi sendromu yaşarsan o hafta istifa et” diye söz vermiştim kendime. Ericsson?da da Turkcell?de de çok şey öğrendim. İş hayatındaki en büyük felsefem de şuydu: “Kendini sürekli taze ve yeni tut, sürekli öğren ki değerli ol”

1 sene önce bugün – İstanbul

Tam 1 sene önce bugün şirket kurma işleri ile uğraşıyordum. Kurumsal hayatı ve plaza insanı olmayı bırakalı daha 1 hafta olmuş, zor bir dönemin başlangıcının ilk günlerindeki heyecanla koşuşturuyordum. 1 sene de birçok işin peşinden koşturdum, 1 senedir planlarını yaptığım projeler için ortak aradım. Televizyona iş yaptım, mobil iş yaptım, danışmanlık yaptım, 1′i yabancı iki sitede yazı yazmaya başladım, yurt dışına iş yaptım fakat hayalim olan 3 projeden 2’sini lanse etmek için son kulvara girdim. Kendi işim olduğu için ve en önemlisi kendimi bulduğum için çok ama çok mutluyum.

10 yıl geriye gitsem yine mezun olsam hemen girişimci mi olurdun ? diye sorsanız cevabım HAYIR olurdu. Çünkü pazarda pişmenin, bilgi birikimine sahip olmanın, gözlem yapmanın çok önemi var. Önemli olan plazada çalışmak veya kendi işiniz olması değil, patron olmak da değil. İnanın patron olmak daha zor. Artık sadece kendinizi düşünmemeye başlıyorsunuz ki bu çok daha zor. Önemli olan kendinizi bulmak ve hayallerinizin peşinden gitmek. Geçen gün söylediğim bir söz vardı, kesin birileri söylemiştir bunu fakat ben kendim söylemişim gibi söyleyim “Hayallerin gerçekleşmediğinde değil hayallerin için çabalamadığında üzül.”

Birkaç yıl önce yaptığım bir analiz vardı, hala o analizin arkasındayım. Şu anki yaptığınız işi düşünün, sonra yaparken en zevk aldığınz şeyi düşünün ve aradaki uzaklığı mümkün olduğunca daraltmaya çalışın. Önemli olan kartvizitinizde değil, kalbinizde yazandır

Para kazanmak için ne yapmalı ? Bugün mü para kazanmalı, yarını mı beklemeli, bir sonraki haftayı mı beklemeli ?

Gartner’ın hype cycle’ını biliyorsunuzdur, bilmeyenler için özetleyim, her yeni kavram, fikir önce büyük bir beklentiye doğru ilerler, sonra beklentiler azalır, bu sırada fikir ayağı daha sağlam basmaya başlar, sonra da halka hitap edecek hale gelir ve büyür. En kaba tarifi budur.

Inovasyon kelimesini sıkça duyuyorsunuzdur. Inovasyon ile ilgili son birkaç yıldır sürekli kafa yoran birisi olarak ve 10 aylık girişimci olarak şunu net bir şekilde söyleyebilirim. Inovasyon sizin o an para kazanmanızı sağlamaz, inovasyon ileriye dönük yatırımdır. Geleceğe yatırım yapmak da nefesinizle alakalıdır. Yani nefesiniz yeterse öne çıkarsınız yetmezse başarısız olursunuz. Girişimcinin inovatif olması gerektiğini savunan biri olarak bu sözümü geri alma kararı aldım. Girişimcinin nefesi azdır. Bu nedenledir ki girişimcinin o gün ne tutuyorsa onu yapmasının en doğru olduğunu savunmaya başladım. Bunu da Gatrner’ın hype cycle’ı ile açıklamaya çalışayım. Şu anda biraz interneti takip ediyorsanız farketmişsinizdir. Farmville tarzı oyunlar, özel/grup alışveriş siteleri, online oyunlar en çok revaçta olan alanlar. Bu alanlara girenler son aylarda ya satın alındılar, ya da büyüme evresine geçtiler. Şu anda Augmented Reality servisi yapmak bir girişimci için lüks, lokasyon bazlı servis yapmak nefesiniz varsa iyi. Bir ara fiyat karşılaştırma sitelerini de hatırlıyorsunuzdur, ben 6-7 tane sayabiliyordum

Girişimcinin ilk amacı o gün nefes alabilmek olmalıdır, sonraki gün için yatırım da yapabiliyorsa zaten büyümeye başlayacaktır. Alacağınız yatırımlar, teşvikler sizi yarına hazırlar. Bu yüzden inovasyon odaklı hareket etmek istiyorsanız ya bugünün nefesini depolayın, biraz da yarına nefes bırakın!

Ben

Son yıllardaki tecrübelerim ve etrafımdakilerin tecrübelerinden derlediğim eğlenceli olduğunu düşündüğüm bir sunumu sizlerle paylaşayım istedim. Sunumun içine yazı yazmak istemedim aslında ama bu tip dijital sunumların üzerine konuşmayınca veya dipnot düşmeyince anlamı azalıyor…

Son birkaç yıldır inovasyon kelimesini duymaktan sıkılmış olabilirsiniz fakat ben “inovasyon çok önemlidir, inovasyon olmazsa şirketiniz batar” demek yerine “inovasyon nasıl yapılır?” sorusunun cevabına bir nebze de olsa katkıda bulunmaya çalışacağım.

Inovasyonun 3 yerden geldiğine dair yazılar okumuşsunuzdur, ya teknolojik bir inovasyon yaparsınız, ya pazar trendlerine göre bir inovasyon yaparsınız ya da müşteriyi analiz ederek bir inovasyon yaparsınız.

Philip Kotler’in Lateral Marketing kitabından ve birkaç farklı kaynaktan edindiğim ilk izlenimleri tek bir şemada göstermeye çalıştım. Daha iyisini çizene kadar şimdilik en iyi çizimim bu  Şemayı daha iyi anlatmak için örneklerle açıklamaya çalışayım. Tek bir üründen giderek farklı ne tip ürünler çıkarılabilir ne tip inovasyonlar yapılabilir inceleyelim.

Youtube çıktı, zaten global, zaten çok büyük demeyi bir kenara bırakırsak ;

Age: Sadece bebeklere uygun videolar içeren “babytube”,
Time: Sadece siyah beyaz Turk filmlerini gösteren “oldmovietube”,
Target: Sadece doktorların sağlıkla ilgili videolarını içeren ve sağlık tavsiyelerini içeren “doctube”,
Channel / Combine:  Youtube odaklı bir mobil telefon “tubephone”
Business Model: Müşteriye youtube’de izlediği her reklam videosu için puan veren bir iş modeli,

…

Örnekler daha da çoğaltılabilir. Bazen aynı anda birden çok inovasyonu birarada kullanmanız gerekebilir ki bu da ürününüzün daha da geç kopyalanması anlamına gelecektir. (Örneğin iphone hem teknoloji inovasyon, hem iş modeli inovasyonu, hem deneyim inovasyonu… içermektedir.)

Bu modeli sadece internet ortamında değil birçok alanda görmek mümkündür. Cem Yılmaz’ın Gora filmini örnek alırsak yapılan inovasyon “yer değişimi içeren inovasyon” olarak özetlenebilir. Değişen mekan Bir Türk’ün uzayda olması ve mahallesindeki sıradan esprileri uzayda olduğunu komik olmakda ve yaratıcılığı ön plana çıkarmaktadır.

Yukarıdaki şemaya bakarak girmek istediğiniz alanda neler yapılabileceğini bir düşünün. İlginç fikirler çıkacağını eminim. Son olarak, inovasyon “işe yarar yenilik” demektir; yani her yeni şeye inovasyon demememiz gerektiğini de unutmayın!

Barselona’daki 3GSM etkinliği sırasında sonuçların açıklanacağı Mobile Monday Peer Awards ile ilgili firmalarla ilgili bilgileri derlediğim yazıda Türk girişim olmaması biraz üzücü.

Mobilizy @Avusturya: Wikitude diye arttırılmış gerçeklik (Augmented Reality) uygulamaları var. AR dünyasının Wikipedia olmaya adaylar.  http://www.mobilizy.com/

fonYou @İspanya: Telefonunuzdaki tüm arama, mesaj bilgilerini internete taşıyan internet ve mobil dünyayı birbirine yaklaştırmayı amaçlayan bir servis. Mobile Cloud demek ne kadar doğru bilmiyorum ama güzel bir adım atıldığı kesin. http://www.fonyou.com/

Spendino @Almanya: Bağış servisleri agregasyon hizmeti sunuyorlar. Yani “Long Tail for Fund Raising” diye adlandırabiliriz. http://www.spendino.de/

RedSalvavidas @Kolombiya: Doğal afet durumlarında erken uyarı hizmeti ve tanıdıklarınızı bilgilendirme hizmeti sunuyorlar. http://www.redsalvavidas.org/

mobiSiteGalore @Hindistan: Mobil web sitesi yapma servisi. Birkaç dakika içerisinde mobil telefonunuz üzerinden bile mobil site oluşturabiliyorsunuz. http://www.mobisitegalore.com

Cepa Mobility @Danimarka: Özellikle tekerlekli sandalya kullananlar için iletişim araçları sunuyorlar. http://www.cepa.dk/

Mobile Acuity @İskoçya : Görsel tanıma işine odaklanmışlar. Resim, yüz tanıma üzerine mobil yazılımlar sunuyorlar. http://mobileacuity.com/

TaxiPal @Estonya: Lokasyon bazlı taksi bulma hizmeti sunuyorlar. http://taxipal.com/

SendFlow @Litvanya: SMS ve Sesli mesajlarınızı kendi oluşturduğunuz akışlara göre gönderen ve cevapları da gtalk da dahil birçok platformdan alabilen bir servis. http://sendflow.com/

Audioboo @İngiltere: iPhone için sesli blog servisi sunuyorlar. http://audioboo.fm/

Soundtrckr @İtalya: Lokasyone göre şarkılarınızı etiketleyebildiğiniz, sosyalleşebildiğiniz ve kendi radyonuzu yaratabileceğiniz bir servis. http://www.soundtrckr.com

Aloqa @Almanya: Size aktivitelerle ilgili lokasyon bazlı bildirimlerde bulunan bir servis. http://www.aloqa.com/

Voicetap @Hindistan: UzmanTV’nin telefonla aranan ve sesli olarak bir uzmanı dinleyebileceğiniz versiyonu. http://voicetap.in

PercentMobile @Amerika: Mobil siteniz için trafik analiz araçları sunuyorlar. http://percentmobile.com/

Bipper @Norveç: Çocuk takibi için kullanılabilecek bir servis. http://www.bipper.com/

Layar @Hollanda: Büyük ihtimalle ödüle layık görülecek servis. Arttırılmış gerçeklik (AR) konusunu alevlendiren uygulama. http://layar.com/

CloudMade @Amerika: Openstreetmap kullanan ve Mapzen, Mapzen POI Collector ve Style Editor gibi servisleri var. Lokasyon Bazlı Reklam ve Sponsorlu POI gibi konulara da girmişler. http://www.cloudmade.com/

Visionect @Slovenya: Elektronik sayfa işi ile ilgili otel ve restoranlara yönelik ürünleri var. E-Ink teknolojisi mi kullanıyorlar çok net açıklanmamış fakat düşük enerji tüketimi olan ince menü kağıtlar sunmayı hedefliyorlar. http://www.visionect.si/

Mosync @İsveç: J2ME, Symbian ve Windows Mobile için tek bir çatıda geliştirme ortamı sunuyorlar ve kodları açık kaynak! Uygulamanızın bahsedilen tüm cihazlarda çalışması için ayrı ayrı kod yazmak yerine tek bir platform kullanmak zaman kazandıracaktır. http://www.mosync.com/

Waze @İsrail: Ücretsiz navigasyon ve gerçek zamanlı trafik hizmeti sunan bir uygulama. Sosyal araçlarla da desteklenen uygulama ile arkadaşlarınıza trafik durumundan hız kameralarına kadar birçok konuda bilgi verebiliyorsunuz. http://world.waze.com/

Ödül sitesini görmek için tıklayın