trscope

Bugün Bahçeşehir Üniversite'sinde gerçekleştirilen ve Burak Büyükdemir'in 1 yıldır büyük emeklerle bu noktaya getirdiği 40 girişimi ve 15 girişimi inceledim.. Kısaca aklıma ilk gelen yorumları yazdım. Çok derin analizler yapmadığımı da belirteyim.  Bazı projeler iyi fakat erken yatırım aramışlar, kendini pazarda ispatlayıp sonra yatırım ararlarsa etohum 15'e girememelerine rağmen şansları oldukça yüksek.

Yorumlarım ile ilgili detay isteyenlerin bana twitter'dan ulaşmaları yeterli. Mention'ların tamamını okuyorum ve cevaplıyorum. 

Tekrar bir hatırlatma yapayım: Yorumlarımı birer paragraflık yazıları ve web sitelerine 1-2 dakika bakarak yaptım. Kimse motivasyonunu yitirmesin, hepsi yapıcı eleştiriler. 2-3 girişim hariç hepsi de bir yerlere gelebilir. Bazıları girişimlerinde evrimleşmeye gidip ticari kaygıları giderebilirler, bazıları ise belli bir kullanıcı, müşteri bazına ulaştıktan sonra yatırım alma potansiyellerini çok daha yukarılara çıkarabilirler.

Normalde sizleri değerlendiren komite tahminen şunlara dayanarak sizleri seçmişlerdir:

• Girişimcinin ticari zekası,
• Teknolojik bir girişim ise teknolojik yeterliliğiniz
• Girişimcinin yaptığı iş ile ilgili geçmiş tecrübeleri,
• Girişimcinin işini sahiplenmesi ve her ayrıntısını düşünmüş olması
• Girişimin ticarileşme potansiyeli ve iş modeli
• Girişimin bulunduğu pazardaki büyüme oranları
• Girişimin bulunduğu pazarda zorluklar olup olmadığı

Kimin söylediğini hatırlamıyorum ama bir derste hoca "dünyada bir çok problem var, birine odaklanın ve çözün" demişti. Örneğin "araba lastiklerinin geri dönüşümünün olmaması çok büyük bir problem, bu problemi çözün, zaten köşeyi dönersiniz" gibi de bir cümle ile tamamlamıştı konuşmasını :)

Doğru sorunun "Araba lastiklerini nasıl geri dönüştürebiliriz ?" olmadığını bugün gördüğüm bir haberle anlamış oldum. Japon lastik üreticisi Bridgestone doğru soruyu bulmuş gözüküyor. "Geri dönüşümlü lastik nasıl yapabiliriz ?". Termoplastik reçine kullanılan lastiklerin geri dönüşümü oldukça kolaymış.

İnovasyon için doğru soruyu bulmak yolun yarısına gelmek demek olabilir. Bu yüzden önce tanımladığınız problemle ilgili kalıpların dışına çıkarak doğru soruyu bulmak gerekiyor.

Google elindeki çok güçlü varlıklara rağmen son yıllarda sosyal medyada hayal kırıklıkları yaratmış ve tüm eleştiri oklarını üzerine çekmişti.

Sosyal medyaya ve sosyal ağlara kafa yoran ve bu konuda bir de site açmış biri olarak Google'ın yapabileceği iki şey olduğunu uzun zamandır savunurdum. Google sosyal medyada varlığını kabul ettirmek için ya youtube gibi en büyük varlığını dikey bir sosyal ağa çevirmeliydi ya da arama da dahil tüm gücüyle yatay bir sosyal ağ yaratmalıydı.Google ikinci yöntemi denedi, sonrasında da youtube'ü geçtiğimiz aylarda daha da sosyalleştirdi. 

Google, Search Plus ile belki de kuruluşundan bu yana Youtube'den sonra en çok desteği Google Plus'a vermiş oldu. Yayıncılar Google Search Plus'dan dolayı Plus'a mecburen önem vermek zorundalar. Kullanıcılar için en büyük motivasyon ise sosyal youtube, sonrasında da sosyal arama gibi gözüküyor. Şu anda facebook ve twitter'a göre kullanıcı tarafında biraz daha fazla motivasyon yaratılması gerektiğini düşünsem de "Google'ın planları vardır" diye ümit ediyorum.

Google Plus ile ilgili en büyük sıkıntılar Google Apps ile ilgili karışıklıklar ve PubSubHubBub'ı google'dan birileri yapmış olmasına rağmen Google Plus'da bu desteğin olmaması. Halk dilinde anlatırsak, Twitter'ı, facebook'u, friendfeed'i, RSS'leri plus accountunuza input olarak bağlayamıyorsunuz.(Bu da içerik üretmede sıkıntılara neden oluyor.)

dakick.com olarak siteye +1 butonlarımı aylar önce koymuştuk, google plus sayfamızı (brand page) açtık, search plus etkilerini önümüzdeki 2-3 hafta inceleyip paylaşmak dileğiyle. 

Markaların ağzı var mıdır ? Yani bir ayakkabı, bir perde, bir otomobil sizinle konuşur mu ? "Naber Serkan, bugün hiç kaputumu açmadın, klimayı çalıştırmadın" der mi ? 

Markanın temsilcilerinin bizlerle olan iletişimi, ürünün bize yaşattığı deneyim ayrı, markanın direkt olarak bizimle konuşması ayrı. 

Konuya dönemsel olarak bakarsak belki durumu daha net açıklayabilirim.

B.S (Before Socil media) ve A.S (After Social Media) diye iki ayrı dönem çizersek B.S. döneminde bir halka ilişkiler vardı, o da kırk yılda bir konuşurdu, bir de üst düzey yöneticiler arada sırada geleneksel medyada boy gösterirdi. 

A.S. döneminde ise markalarla iletişim neredeyse ahbap çavuş ilişkisine döndü, neredeyse gün de 3-4 kez bize selam veren, naber diyen (!) markalar türedi. 

B.S. döneminde kılı kırk yararak açıklama yapan markalar şimdi gün içerisinde defalarca iletişim kurmaya başladılar. Ya B.S. döneminde az konuşuyorlardı, ya A.S. döneminde çok konuşuyorlar. 

Tabi en önemli soru da şu, bir marka sizinle konuşur mu ? konuşmalı mı ? 

Sorunun cevabını bilmesem de benim kişisel görüşüm X markasının benimle konuşması yerine X markası Editor'ü, X markası Pazarlama Uzmanı...'nın benimle konuşmasını tercih ederim. En azından konuştuğumun insan olduğunu unutmam ve bir marka ile konuşma gibi komik bir duruma düşmem. 

not: Bir gün biri sizi kanepeyle konuşurken görürse ona bu yazıyı hatırlatın :)

Elinizde süper bir ürün yok diyelim, hatta ürününüz "commodity" olmuş ve rakiplerinden çok da fark yaratmayan bir "mal" haline gelmiş diyelim. Hatta biraz daha şartları zorlayalım, ürününüz rakiplerinizden kötü, sağlığa zararlı... diyelim. Ürünü nasıl iyi bir noktaya getirebilirsiniz ? Nasıl pazarlarsınız ?

Elinizde sağlığa zararlı olduğu az çok bilinen, vücuda bir faydası olmayan, soğuk olmadığında da tazı tuzu olmayan bir içecek* var ve satmanız gerekiyor diyelim. Ne yaparsınız? Biraz düşünün.

...

...

Elinizde bir iç çamaşırı markası** var diyelim, kumaşından şekline kadar çok fazla seçeneğiniz yok, ürün belli, diğer rakiplerinden fazla fark yaratacak bir seçeneğiniz de yok. Ne yaparsınız? Biraz düşünün.

...

...

Şimdi *'ın Coca Cola, **'ın Victoria's Secret olduğunu düşünün. Meyve suyu, süt varken nasıl oldu da Coca Cola gibi garip bir içecek dünya markası oldu. Ben kendime soruyorum bu soruyu ve sanırım ben Coca Cola'yı şu seviyeye getiremezdim :) Bu tip ürünlerde yaşattıklarınızla ve müşteriye yaşattıklarınızla özdeşleştirilmeden bahsedilir fakat bu o kadar da kolay bir süreç değil.

Victoria's Secret de de durum aynı. Tahminen VS'e ürün odaklı yaklaştıysanız, farklı bir şekil (!), farklı bir kumaş ile inovasyon yaratmaya çalışırdınız. En azından ben öyle başlardım sanırım. Az önce geleneksel VS Yılbaşı defilesini izledim :) Erkekler için "melek" kavramını da işin içine dahil edip, erkeklerin tapacağı figürler yaratıp, kadınların da o figürlerden biri olmak için ürüne olan bağlılığı en üst düzeylere çıkmış gözüküyor. Artık en başta söylediğimiz sıradan bir iç çamaşırına rakiplerinin belki de 10 katı para ödemek için yeterli motivasyonumuz var.

Son sorularım geliyor. Ürün inovasyonu mu ? pazarlama mı ? Bir de kendinize soru: İyi bir pazarlamacı mısınız ?

Baybars Altuntaş'ın kendi hikayesini anlattığı, çocuk yaşlarında başladığı girişimcilik günlerinden şu ana kadar ki dönemi kapsayan kitabını az önce bitirdim. Kitapta beğendiğim kısımlar da oldu, beğenmediğim kısımlar da oldu. 

Kitabı hem biraz meraktan hem de yakında ücretsiz olarak çıkacak olan e-kitabımda değinmediğim atladığım bir şey var mı diye düşündüğümden almıştım. 

Benim yazdıklarımla çelişen kısımlar olduğunu söylemeden edemeyeceğim. Belki de ben yanlış gözlemlemiş de olabilirim.

Girişimcilik zengin olma, hayat standartlarını yükseltme gibi anlatılmış, girişimcilikte bazen amaç yaşamını sürdürmektir, bazen başka çaresi olmamaktadır, bazen de kişinin karakteri girişimciliğe yatkın olduğu içindir.BMW sahibi olmak için yola çıkıyorsanız girişimci olmayın, karakteriniz girişimciliğe uyduğu için girişimci olun.

Herkesin kendi hikayesi vardır, herkes aynı yoldan giderse tek bir yol olması gerekirdi fakat tek bir yol olmadığına göre kitapta bahsedildiği gibi herkes Baybars A.'ın yolunda gitmesin derim :) Benim hikayem de kurumsal bir hayatta kendini hazırlayarak girişimciliğe atılma üzerine kurulu.

Networking konusunda yazdıklarına %100 katılıyorum. Gençlik yıllarındaki başarıları da tartışmaya bile açılmayacak kadar net ve güzel.

Kitabın %70'ı biyografi gibi, %20'si nasihatler, %10'u ise bilgi niteliğinde. Girişimcilerin hikayelerinden derlenmiş bir kitap olsa daha çok severdim kitabı. Girişimci'nin yatırımcıya giderken kullanabileceği bir rehber gibi bir kitap değil. Ben tam da oraya odaklanarak yazdım kitabı, o yüzden benim yazdıklarım %80 bilgi, %10 nasihat, %10 başkalarının yorumlarından oluşuyor.

not: bazı terimler kitapta (term sheet...) biraz yanlış tanımlanmış, dikkat edersiniz.

Özetle kitaba 10 üzerinden 6 verdim :)

Okumak isteyenlere kitabı verebilirim.